શું પુલવામામાં CRPF ના કાફલા પર થયેલ હુમલાને રોકવામાં આવી શક્યો હોત ? જાણો શું હતી હુમલા પહેલાની વિગતો…

18

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર સ્થિત પુલવામામાં આત્મઘાતી હુમલામાં કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ (crpf)  બળના 40  જવાનો માર્યા ગયા હતા. આ પેલી વાર છે કે આત્મઘાતી હુમલાખોરોએ બારૂદ થી ભરેલી ગાડીને સુરક્ષાબળોની ગાડી સાથે ટક્કર મારી. આ ઘટના અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાનની યાદ અપાવી દે છે. રિપોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર આત્મઘાતી હુમલા બાદ સુરક્ષા બળો પર ફાયર પણ કરવામાં આવ્યું. મામલાની તપાસના આદેશ દેવામાં આવ્યા છે પણ સવાલ પૂછવામાં આવી રહ્યા છે કે આ ઘટના કેવી રીતે થઈ, અને ભૂલ ક્યાં થઇ હશે.

એબીપી ન્યુઝ સાથે વાત કરતાં જમ્મુ કાશ્મીરના રાજ્યપાલ  સત્યપાલ મલિકે કહ્યુંએ કહ્યું, “ આટલી વીસ ફૂટ થી ભરેલી ગાડી ફરી રહી હતી, અને તેની કોઈને ખબર ન પડી. આના માટે અમને ખૂબ જ અફસોસ છે.” Crpf ના પ્રમુખ ભટનાગરે  એએનઆઈને  કહ્યુ કે જમ્મુથી શ્રીનગર જઈ રહેલા સીઆરપીએફના આ દળના 2500  જવાન ચાલી રહ્યા હતા. આ પર મલિકે કહ્યું કે, “ ફોર્શને ચાલવાનો જે નિયમ છે તેને તોડવામાં આવ્યો છે.

અઢી હજાર લોકોને સાથે લઈને એક સાથે જ ચાલવમાં નથી આવતું. આઈ.ઈ.ડી બ્લાસ્ટનો જ્યાં ખતરો હોય છે ગાડીઓ ખૂબ ઝડપથી ચાલે છે. પણ આ કાફલો ધીરે  ધીરે આવી રહ્યો હતો, કોઈપણ આવીને તેના પર હુમલો કરી ગયું.  આપણી ભૂલ થઈ છે.” આતંકવાદીઓની અંદરો અંદરની મદદ સંભાવના પર મલિકે કહ્યું, “ તેનું કામ કરનારાઓ તો બધી જગ્યાએ છે.” બીબીસીએ હુમલાના વિવિધ પાસાઓ પર crpf,  બીએસએફ અને સેનામાં કામ કરવાવાળાઓ અને રિટાયર્ડ અધિકારીઓ સાથે વાત કરી.

અધિકારી કહે છે કે આ નવા પ્રકારના હુમલા આવવા બાદ હવે તેને કાઢી માં કામ કરવાની રીતને બદલવી પડશે. પૂર્વ  crpf પ્રમુખ દિલીપ ત્રિવેદીના મતલબએ  ઘાટીના પૂર્વમાં સુરક્ષાકર્મી ઉપર વધારે હુમલા આઈડી બ્લાસ્ટ અને ગોળીઓથી થાય છે. જેનો સામનો કરવા માટે રોડ ઓપેનીંગ પાર્ટીઝ ( આરઓપી) નો ઉપયોગ થતો હતો.  મોટા ભાગના સીઆરપીએફના જવાનો આ પાર્ટીઝનો ભાગ હતો. આ દળોનું કામ હોય છે સુરક્ષાકર્મીઓ માટે આવવા જવાનો રસ્તો સુરક્ષિત કરવો. આ પાર્ટીઝ સુરક્ષાકર્મીઓના પસાર થવાનો રસ્તો, રસ્તાના કિનારે પુલ, રસ્તાના કિનારે  દુકાનો અને ગામોને સુંઘવા વાળા કુતરાઓ, વિસ્ફોટક ખબર પડી છે તેમાં ઉપકરણોની મદદથી રસ્તાને સુરક્ષિત બનાવતી હતી. તે તપાસ કરતી હોય છે કે આજુ બાજુ હમણાં કરેલા ખાડાઓની નીચે બોમ તો નથી પ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યો. સીમા સુરક્ષા બળના અતિરિક્ત મહાનિર્દેશક પીકે મિશ્રા મતલબ એ ભારતીય નું કામ ન ફક્ત રસ્તાને પણ થોડા દૂરના વિસ્તારને પણ સુરક્ષાના ઘેરામાં લેવાનું હોય છે. પણ એક વ્યસ્ત રાજમાર્ગ પર હંમેશા આવું કરવું સહેલું નથી. મિશ્રાના મતલબ એ આ પાર્ટીમાં જવાનોની સંખ્યા હજારોમાં હોય છે.

પણ દિલીપ ત્રીવેદીના અનુસાર,” આ પહેલીવાર છે જ્યારે કોઈ ગાડીમાં વિસ્ફોટક રાખીને પોતાને ઉડાડી લીધો હોય” અને તેના માટે કોઇ રિત અથવા એસ ઓ પી  વિચારમાં જ ન આવ્યું હતું. એટલે કે જે પણ કરવામાં આવ્યું હોત, પણ લોકોનો જીવ જવાનું નક્કી હતો. એટલા માટે આતંકવાદીઓનો સામનો કરવા માટે નવી રીતને શોધવી પડશે.

ઇન્ટેલિજન્સમાં ખામી

દિલીપ ત્રિવેદી નો મતલબે આ ઘટનામાં શરૂઆતથી લઈને અંત સુધી સુરક્ષામાં ચૂક થઈ છે. તેઓ પૂછે છે, “કેવી રીતે આટલી બધી મોટી માત્રામાં વિસ્ફોટક ઘાટીમાં આવ્યો, તેને સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યો, તેને ગાડીમાં ભરવામાં આવ્યો, તેમાં ડેટોનેટર્સ  લગાવવામાં આવ્યા, કેવી રીતે તે ગાડી સુરક્ષાબળોની ગાડીઓની નજીક પહોંચી  અને કોઈને કાંઈ ખબર ન  પડી.” પૂર્વ સેના પ્રમુખ જનરલ વી પી મલિકના મતલબે , “હુમલા માટે ગાડી અને હુમલાખોરોને તૈયાર કરવામાં કેટલાય દિવસો લાગ્યા હશે. આ કેવી રીતે થયું તે અમને હજુ સુધી ખબર નથી પડી.” આ જવાબદારી સ્થાનીય ઇન્ટેલિજન્સ અધિકારીની હતી કે આ જાણકારી ભેગી કરે તે નથી થયું.

70થી વધારે ગાડીઓ અને અઢી હજાર જવાનોનો લાંબો કાફલો

સવાલ પૂછવામાં આવી રહ્યા છે કે આટલા લાંબા કાફલા સાથે આતંકવાદીઓથી પ્રભાવિત દક્ષિણ કાશ્મીરથી નીકળવું એ કેટલું સાચું હતું. પૂર્વ સેના પ્રમુખ જનરલ વીપી મલિકના જણાવ્યા અનુસાર ગાડીઓની આટલી લાંબી લાઇનનું  નીકળવું એ કોઇ સામાન્ય વાત નથી. આ લાંબુ કારણ હતું બરફ બારીના કારણે ડ્યુટીથી શ્રીનગર પરત ફરેલા જવાનોની આવવા-જવા પર રોક. કેટલાક મહિના પહેલા જ્યારે પણ સૈનિકોનો કાફલો નીકળતો હતો જ્યારે સામાન્ય લોકોની ગાડીઓને જવાની પરવાનગી ન હતી.

જનરલ મલિકના મતલબે રાજનૈતિક દબાવવા સામાન્ય લોકો પણ તેની  ગાડીઓને કિનારાઓ માંથી લઈ જવાની અનુમતિ મળી જૂની સ્થિતિને બહાર કરવામાં આવ્યા છે. જયારે પૂર્વ crpf પ્રમુખ કે દુર્ગા પ્રસાદ કહે છે કે, “ જો આ કાફલો ટુકડામાં પણ ચાલતોતો આ વિસ્ફોટ ભરેલી ગાડી ને તમે કેવી રીતે રોકી શકાય ?” સૂત્રોએ તેને બતાવ્યુ  કે  વિસ્ફોટક ભરેલી આ ગાડી રાજમાર્ગે લાગેલા રસ્તા પર થોડીવાર જવાનોના કાફલા સાથે ચાલતી રહી ત્યારબાદ એક જોડાયેલા રસ્તાથી  થઈને એક રાજમાર્ગ પર આવી ગઈ અને  જવાનોના વાહન સાથે ટકરાઈ ગઈ. દુર્ગા પ્રસાદ કહે છે કે, “ આ ગાડીને રોકવાની  એકમાત્ર રીત હતી  કે રસ્તા પર  તે સમયે રોકવામાં આવ્યો હોત જ્યાં સુધી જવાન આગળ ન નીકળી જાય.” પણ આવું કરવું કેટલું સંભવ હતું ?

સામાન્ય બસમાં સવાર જવાન

સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે આતંકવાદી પ્રભાવીત દક્ષિણ કાશ્મીરથી ની કરવાવાળા આ કાફલો સામાન્ય બસમાં શા માટે સવાર હતા અને તેને શ્રીનગર પહોંચાડવા માટે હેલિકોપ્ટર ગાડીઓનો ઉપયોગ શા માટે ન કરવામાં આવ્યો. જનરલ મલીકના મતલબે, “હું પાકાપાયે નથી કહી શકતો પણ મને બતાવવામાં આવ્યું હતું કે આ બસોમાં સુરક્ષાની વ્યવસ્થા હતી.”  ક્યાં પૂર્વ  સીઆરપીએફ પ્રમુખ દિલીપ ત્રિવેદી ના મતે તે 80ના દાયકાથી કશ્મીરમાં સામાન્ય બસો પર સફર કરી રહ્યા છે અને પાછલા 20 થી 30 વર્ષોમાં સારું રહ્યું હતું.

અધિકારીઓના મતલબે  હજારો જવાનોને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઇ જવા માટે હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ નથી પ્રેક્ટીકલ વાત નથી અને “બખ્તરબંધ ગાડીઓનો ઉપયોગ ઓપરેશન માટે થાય છે.” રિપોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર બ્યુટી પર પાછા આવવા વાળા જવાન હથિયાર વગરના હતા. જનરલ મલિકના પ્રમાણે સુરક્ષા કારણોથી મોટી સંખ્યામાં નથી આપવામાં આવતા આવી દરેક બસ પર હથિયાર બંધ જવાન ડ્યુટી પર હોય છે. માર્યા ગયા સીઆરપીએફના જવાનો જમ્મુ કશ્મીર રાજમાર્ગ નંબર 44 થી જઈ રહ્યા હતા જ્યારે હુમલો થયો.

આ રાજમાર્ગ  શ્રીનગર ને બાકી દેશોથી જોડે છે. આ રાજમાર્ગ પર સુરક્ષાબળો ઉપરાંત સામાન્ય લોકો પણ સફર કરે છે અને અને સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રાખવો સહેલો નથી. પૂર્વ Crpf દુર્ગા પ્રસાદના જણાવ્યાનુ સાર શરૂઆતમાં રાજમાર્ગમા થોડા જ રસ્તાઓ જોડાતા હતા સ્થાનીય લોકોની માંગ પર તેને વધારે રસ્તાઓથી જોડવામાં આવ્યો. પૂર્ણ સુરક્ષિત રાખવાનો મતલબ છે કે થોડી દૂરી પર એક સુરક્ષાકર્મીની નિમણૂક તેથી રાજમાર્ગ પર આવવાવાળી ગાડીઓને નિયંત્રિત કરવામાં આવે પણ અધિકારીઓના પ્રમાણે આટલા સુરક્ષાકર્મી ઉપલબ્ધ જ નથી.

અધિકારી પૂછી રહ્યા છે કે ઘાટી હોય કે પછી નક્સલ પ્રભાવિત છતીસગઢ, સીઆરપીએફના જવાનો પર જ આટલા હુમલાઓ કેમ થઇ રહ્યા છે જેમાં મોટી સંખ્યામાં જવાનો મરી રહ્યા છે. તે સીઆરપીએફની લીડરશીપ પર પણ સવાલ ઉઠાવે છે. જનરલ વીપીના જણાવ્યા અનુસાર આ જરૂરી છે કે જવાનોને ટ્રેનિંગ, તેનું સ્થાનની રીતો ઉપર જ્યાં દેવામાં આવે. ત્યાં સીઆરપીએફના વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર ૭૦ થી ૮૦ ટકા મામલાઓમાં તેનું સ્થાન દેશના સૌથી પડકારપૂર્ણ વિસ્તારમાં થાય છે જેના કારણે તેના પર આટલા બધા હુમલાઓ થાય છે.

લેખન અને સંકલન : Team Dealdil

પોસ્ટને શેર કરો તથા લાઇક કરો અમારું પેજ Dealdil.com

તમે આ લેખ “Dealdil.com” ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો. આ લખાણની કોપી કરતા પહેલા અમારી લેખિત મંજૂરી લેવી જરૂરી છે. જો તમારી પાસે પણ કોઈ રસપ્રદ વાત છે, તો અમને લખી મોકલાવો અમારા Email: care@dealdil.com પર અથવા Whatsapp: 08000057004 પર.

Leave a comment